Lapis lazuli doğal taş kategorisinde ürünler genellikle köken ve işleniş biçimine göre ayrılır. Afgan lapis, koyu ve doygun rengiyle en bilinen tür olarak öne çıkar. Şili kökenli taşlar daha açık tonlu ve kalsitli olurken, Rusya kökenli olanlar orta yoğunlukta bir maviye sahip.
İşleniş açısından bakıldığında ham parçalar, tamburlanmış (yuvarlatılmış) taşlar, kabaşon kesimler, küreler ve takı yapımında kullanılan delikli boncuklar başlıca çeşitleri oluşturur. Dekorasyon amaçlı büyük kütleler ve koleksiyonluk numuneler de bu kategoride yer alır.
Lacivert renkli taşlar arasında lapis ile en çok karıştırılanlar sodalit ve dumortierit olur; sodalit benzer tonlar taşısa da pirit içermez. Lacivert yıldız taşı özellikleri de zaman zaman karışıklığa yol açar; oysa yıldız taşı, içine bakır parçacıkları katılarak üretilen cam esaslı bir malzeme olduğundan doğal taş sınıfına girmez.
Orijinal Lapis Lazuli Taşı Özellikleri
Lapis taşı özellikleri incelendiğinde tek bir mineralden değil; lazurit, pirit ve kalsitten oluşan bir kayaçtan söz edilir. Mohs sertlik skalasında 5–5,5 aralığında yer alan taş, opak yapısı ve mat ile yarı parlak arasında değişen yüzeyiyle tanınır. Rengi açık maviden koyu laciverte uzanır; en değerli ton, mora çalan derin lacivert olarak kabul edilir.
Gerçek lapis lazuli ayırt edilirken birkaç pratik ölçüt işe yarar. Orijinal taşta pirit benekleri düzensiz ve doğal bir dağılım gösterir; boyalı imitasyonlarda renk fazla homojen durur. Doğal taş elde tutulduğunda serin bir his bırakır, cam taklitlerde ise içte hava kabarcıkları görülebilir. Boyanmış ürünlerde asetonlu pamukla yapılan hafif bir temas renk vermesine yol açarken doğal lapis renk bırakmaz.
Lapis lazuli taşın anlamı, tarih boyunca bilgelik, hakikat ve sezgi kavramlarıyla ilişkilendirildi; mavi doğal taşın anlamı üzerine yapılan yorumlarda da gökyüzü ve sonsuzluk temaları öne çıkar. Lapis lazuli taşı ne işe yarar sorusuna geleneksel inanışlar çerçevesinde iletişimi desteklediği ve zihni sakinleştirdiği yönünde yanıtlar verilir ancak lapis taşı faydaları olarak aktarılan bu özellikler kültürel anlatılara dayanır, bilimsel bir kanıta işaret etmez. Lapis taşının zararları konusunda da bilinen bir olumsuzluk yok; yalnızca içerdiği pirit nedeniyle taşın uzun süre suyla temas ettirilmemesi ve işleme sırasında çıkan tozun solunmaması önerilir.
Ham Lapis Lazuli Taşı
Ham lapis lazuli, doğadan çıkarıldığı haliyle kesilmemiş ve parlatılmamış olarak satışa sunulan form. Koleksiyonerler, doğal taş işlemeciliğiyle uğraşanlar ve dekoratif obje arayanlar bu formu tercih eder. Ham parçalarda taşın katmanları, pirit damarları ve doğal dokusu olduğu gibi görülür.
Ham taş seçerken yüzeydeki renk derinliğine, pirit dağılımına ve gözle görülür çatlaklara bakmak gerekir. Kalsit oranı yüksek parçalar daha hacimli görünse de değer açısından geride kalır. Bu form genellikle gram üzerinden fiyatlandırılır; bu nedenle aynı boyuttaki iki parça arasında bile fark oluşabilir.
Lapis Lazuli Taşı Takılar
Takı kategorisinde lapis lazuli; kolye, yüzük, küpe, bileklik ve tesbih gibi geniş bir ürün yelpazesinde karşılık bulur. Lapis lazuli kolye özellikleri değerlendirilirken taşın kesimi, zincirin materyali ve montür işçiliği öne çıkar. Sade bir lacivert doğal taş kolye günlük kullanıma uyum sağlarken, iri taşlı modeller daha belirgin bir görünüm oluşturur.
Lapis lazuli yüzük modellerinde taş çoğunlukla kabaşon kesimle kullanılır ve 925 ayar gümüş montürlerle birleşir. Lapis lazuli erkek yüzük tasarımlarında büyük ve köşeli formlar tercih edilirken, lapis lazuli küpe modellerinde küçük yuvarlak ya da damla kesimler yaygın.
Sertliği orta düzeyde kaldığı için lapis takıların parfüm, deniz suyu ve temizlik kimyasallarından uzak tutulması önerilir. Yumuşak ve hafif nemli bir bezle silmek günlük bakım için yeterli olur; doğru saklanan bir lapis takı rengini ve dokusunu uzun yıllar korur.
Lapis Lazuli Bileklik
Lapis lazuli bileklik modelleri, kategorinin en çok aranan ürün grubunu oluşturur. Boncuk boyutu genellikle 6, 8 ve 10 mm seçenekleriyle sunulur; ince bileklere küçük boncuklar uyum sağlarken belirgin bir duruş isteyenlere büyük boyutlar uygun düşer. Lapis lazuli erkek bileklik tasarımlarında mat yüzeyli ve 10 mm üzeri boncuklar öne çıkar.
Seçim sırasında bilek ölçüsüne uygun boy, kullanılan ipin ya da lastiğin dayanıklılığı ve boncuk deliklerinin temiz işlenmiş olması dikkate alınması gereken başlıca noktalar arasında yer alır. Tek taştan oluşan sade bir lapis bileklik klasik bir duruş sunarken; oniks, hematit veya garnet gibi taşlarla kombinlenen modeller daha hareketli bir görünüm kazandırır. Doğal taş olduğu için her boncuğun deseni birbirinden farklı kalır; bu da her bilekliği tek örnek yapar.